Για την συνέχιση λειτουργίας σταθερού κλιμακίου στο Κέντρο Υγείας Μαντουδίου και παροχής ψυχοκοινωνικής υποστήριξης του γενικού πληθυσμού στις περιοχές της Βόρειας Εύβοιας,  η εταιρεία Ξένιος Ζευς αναζητεί:

·         1 Ψυχολόγο (πλήρους απασχόλησης)

·         1 Κοινωνικό Λειτουργός (πλήρους απασχόλησης)

με τη διάρκεια της δράσης να ορίζεται στους έξι (6) μήνες

Η παρέμβασή του κλιμακίου περιλαμβάνει ενδεικτικά τις ακόλουθες υπηρεσίες:

• Αρχική εκτίμηση (λήψη αναλυτικού ιατρικού και ψυχοκοινωνικού ιστορικού, σχεδιασμός εξατομικευμένου πλάνου δράσης)
• Ψυχιατρική αξιολόγηση και παρακολούθηση
• Ψυχολογική υποστήριξη και παρακολούθηση
• Υποστήριξη σε κοινωνικοπρονοιακά ζητήματα
• Συμβουλευτική υποστήριξη στο οικογενειακό και συγγενικό περιβάλλον
• Διασύνδεση με υγειονομικούς και κοινωνικούς φορείς
• Σχεδιασμός και υλοποίηση παρεμβάσεων ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης της κοινότητας

Για όσους εργαζομένους επιλεγούν και δεν διαμένουν στην ευρύτερη περιοχή του Μαντουδίου, το κόστος διαμονής καλύπτεται από το πρόγραμμα. 

Παρακαλούνται οι ενδιαφερόμενοι να αποστείλουν τα βιογραφικά τους στη διεύθυνση Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.  με θέμα : " ΜΥΕ 6/22 - ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ" 

Η έννοια του πολέμου αναφέρεται στην ένοπλη σύρραξη μεταξύ κρατών ή ομάδων. Τα χαρακτηριστικά του πολέμου, είναι η βίαιη πάλη και η ωμή σύγκρουση ως μορφές επίλυσης διαφορών. Όποια μορφή ή χαρακτήρα έχει ο πόλεμος, είναι δεδομένο ότι από τη στιγμή που καταστέλλονται οι ελευθερίες και τα ανθρώπινα δικαιώματα, μοιραία θα επιφέρει σημαντικές συνέπειες τόσο κοινωνικές όσο και οικονομικές που θα επηρεάσουν τη χώρα, τους ανθρώπους που ζουν σ’ αυτή αλλά και όσους παρατηρούν από απόσταση τις εξελίξεις.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία αποτελεί αδιαμφισβήτητα ένα γεγονός που το τελευταίο διάστημα μονοπωλεί το ενδιαφέρον της κοινής γνώμης κι έχει πολύ σημαντικές και σοβαρές επιπτώσεις σε παγκόσμιο επίπεδο. Παράλληλα, πρόκειται για ένα ζήτημα με μεγάλο αντίκτυπο και στον ελληνικό πληθυσμό. Οι συνέπειές του δεν άργησαν να φανούν ακόμα και στη χώρα μας, καθώς αυτόματα αυξήθηκε το κόστος ζωής, έχουν διαταραχθεί οι διπλωματικές σχέσεις με τις άλλες χώρες και υπάρχει μεγάλη ανησυχία για το προσφυγικό ζήτημα που θα προκύψει.

Δεν είναι παράλογο λοιπόν να βιώνουμε έντονα συναισθήματα απελπισίας και φόβου από τη στιγμή που στην σκέψη πολλών Ελλήνων κυριαρχεί η αβεβαιότητα για το μέλλον καθώς ακόμα και το ενδεχόμενο να ξεσπάσει ένας πόλεμος που οι διαστάσεις του θα συμπεριλάβουν ενεργά στο πεδίο της μάχης και τα δικά μας σύνορα. Ειδικότερα και σε όρους καθημερινότητας, οι εικόνες του πολέμου και η σχετική ειδησεογραφία αυξάνουν το άγχος που βιώνουμε.

Ωστόσο, τo αίσθημα του συνδρόμου της “αβοηθησίας”  και ο φόβος γεγονότων που δεν μπορούμε να ελέγξουμε δεν αποτελεί μονόδρομο. Υπάρχουν τρόποι για να πλαισιώσουμε  τα συναισθήματα μας και να υπάρξει χώρος για την ψυχική ηρεμία μέσα σε όλη αυτή την κατάσταση που επικρατεί. Ο στόχος “κλειδί” που θα επιφέρει τον προσωπικό μας έλεγχο, είναι κατά πρώτον το αίσθημα ασφάλειας που προσφέρει η σκέψη ότι μπορούμε να προσαρμοστούμε και να επιβιώσουμε σε οποιαδήποτε κατάσταση και κατά δεύτερον η ελεγχόμενη έκθεσή μας στα δυσάρεστα γεγονότα.

Σύμφωνα με την Dr.Amelia Aldao, Ψυχολόγο-Ψυχοθεραπεύτρια, ειδικευμένη στη θεραπεία αγχωδών διαταραχών στη Νέα Υόρκη,  «το μυαλό είναι προγραμματισμένο να ψάχνει για απειλές. Οσο περισσότερο χρόνο ξοδεύουμε για αυτό, τόσο περισσότερους κινδύνους βρίσκουμε, όσο περισσότερο μας απορροφά, τόσο πιο ανήσυχοι γινόμαστε». Η συνήθεια αυτή, που περιγράφει την κατανάλωση θλιβερών και καταστροφικών ειδήσεων, ονομάζεται «doomscrolling» και αναμφίβολα αυξάνει το άγχος που νιώθουμε ακόμα κι αν δεν το αντιλαμβανόμαστε έτσι. Καθώς μάλιστα σε περιόδους κρίσης η παραπληροφόρηση εξαπλώνεται και υπάρχει ένας καταιγισμός συγκινησιακά φορτισμένων εικόνων, που εντείνονται λόγω και της εύκολης πρόσβασης που έχουμε πλέον στην επικοινωνία, είναι πολύ σημαντικό αυτή η ενημέρωση να προέρχεται από αξιόπιστες πηγές καθώς και να φιλτράρεται η μορφή της. Ακόμα καλύτερο είναι όταν η ίδια πληροφορία επιβεβαιώνεται από πολλές και διαφορετικές πηγές. Το να θέλουμε να είμαστε ενημερωμένοι μπορεί να μας εφησυχάζει, αλλά το να κατακλυζόμαστε από την τραγωδία, δεν εξυπηρετεί κανένα σκοπό.

Άλλοι τρόποι με τους οποίους μπορούμε να προστατέψουμε την ψυχική μας υγεία:

• Θέτουμε όρια στην πληροφορία που δεχόμαστε και αντικαθιστούμε το doomscrolling με βόλτες εκτός σπιτιού κι ευχάριστες δραστηριότητες. Αυτό σημαίνει ότι μπορούμε να μειώσουμε το χρόνο που περνάμε παρακολουθώντας τις εξελίξεις και να τον αξιοποιήσουμε διαφορετικά. Ένας τρόπος να το κάνουμε αυτό είναι να επιλέξουμε συγκεκριμένες ώρες της ημέρας που ξοδεύουμε για την ενημέρωσή μας  (ιδανικά αποφεύγουμε την έκθεση το πρωί μόλις ξυπνήσουμε και το βράδυ πριν κοιμηθούμε) ενώ τις υπόλοιπες μπορούμε να διαλέξουμε την αποχή ή την ενασχόληση με πιο ευχάριστες ειδήσεις ή δραστηριότητες, όπως η ανάγνωση ενός βιβλίου, άσκηση, χρόνο με αγαπημένα πρόσωπα ή οτιδήποτε άλλο μας χαλαρώνει και μας δίνει χαρά.

• Φροντίζουμε να εξασκούμε την ευγνωμοσύνη μας σχετικά με τα απλά πράγματα που μας προκαλούν χαρά και τα έχουμε ως δεδομένα.

• Επικοινωνούμε με άτομα που επηρεάζονται άμεσα από την κατάσταση. Στηρίζουμε φίλους ή γνωστούς μας που βρίσκονται σε εμπόλεμες ζώνες ή που μπορεί με τη σειρά τους να επηρεάζονται άμεσα ή έμμεσα από την τρέχουσα κατάσταση κι έχουν ανάγκη. Μεταφέρουμε την προσοχή μας από το πως νιώθουμε εμείς, σε αυτούς και τους δείχνουμε την κατανόηση και τη συμπάθειά μας, μέσα από μια αλτρουιστική διάθεση. Μπορούμε επίσης να συνεισφέρουμε οικονομικά μέσω διαφόρων οργανισμών που βοηθούν ανθρώπους που έχουν πληγεί από τον πόλεμο. Όταν κάνουμε μια ευγενική πράξη, ενεργοποιείται το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου και μας δίνει μια αίσθηση ελέγχου της κατάστασης.

• Απομακρυνόμαστε από τον καταστροφολογικό τρόπο σκέψης.

• Η εξάσκηση σε πρακτικές χαλάρωσης όπως είναι ο διαλογισμός είναι πολύ ωφέλιμη έτσι ώστε να αποφορτιζόμαστε και να διατηρούμε την ψυχική μας ηρεμία και ισορροπία.

Ολοκληρώνοντας, ένας άλλος πληθυσμός που πλήττεται ψυχικά σε μεγάλο βαθμό και στον οποίο δεν μπορούμε να παραλείψουμε και να μην δώσουμε παραπάνω σημασία, αποτελούν τα παιδιά. Είναι απολύτως φυσιολογικό να μην μπορούν να νοηματοδοτήσουν την έννοια του πολέμου, του θανάτου και να διαχειριστούν τα συναισθήματα που τα τραυματικά αυτά γεγονότα τους γεννάνε. Ο ρόλος του γονιού είναι καθοριστικός, καθώς στα παιδιά δημιουργούνται πολλά ερωτήματα γύρω από το γεγονός του πολέμου και συναισθήματα άγχους, ανασφάλειας και φόβου. Ο τρόπος που θα δώσουμε τις πληροφορίες που μας ζητάνε, ανάλογα με την ηλικία του παιδιού, τη γλώσσα που θα χρησιμοποιήσουμε, τα μηνύματα που θα μεταφέρουμε, θα βοηθήσει τα παιδιά να διαχειριστούν τα συναισθήματά τους και να συνδεθούν υγιώς με τον κόσμο γύρω τους.

Ως ενήλικες, χρειάζεται να περιορίζουμε την έκθεσή τους σε σκληρές και βίαιες εικόνες, να είμαστε πάντα ανοιχτοί και δεκτικοί στα συναισθήματά τους, να ενθαρρύνουμε την έκφρασή τους, να ακούμε τις ενδεχόμενες απορίες και ανησυχίες τους χωρίς να τις υποβαθμίσουμε ή να τις διογκώσουμε, έχοντας πάντα στο μυαλό μας την ανάγκη τους για ελπίδα, θετική προοπτική και ασφάλεια.  Είναι μια αφορμή για να μιλήσουμε στα παιδιά για την ειρηνική επίλυση των διαφορών μέσω του διαλόγου και να τονίσουμε τις καταστροφικές επιπτώσεις της βίας. Επιπλέον, για να τους δώσουμε αυτήν την τόσο απαραίτητη αίσθηση της ασφάλειας χρειάζεται να συνεχίσουμε το πρόγραμμα στην καθημερινότητά τους και να δώσουμε εναλλακτικές διεξόδους ενασχόλησης και αποφόρτισης με ευχάριστες δραστηριότητες. Οι γονείς χρειάζεται πρωτίστως οι ίδιοι να διαχειριστούν τα δικά τους συναισθήματα και να λειτουργήσουν ως πρότυπα για τη ρύθμιση των συναισθημάτων των παιδιών τους. Τέλος, θα μπορούσαν να συναποφασίσουν με τα παιδιά τους με ποιον τρόπο είναι δυνατό έμπρακτα να προσφέρουν βοήθεια, ώστε να ενισχύσουν την αίσθηση της προσφοράς. Ένα παράδειγμα αποτελεί η συλλογή ρούχων, τροφίμων και άλλων υλικών αγαθών, καθώς και η δωρεά τους σε ανθρώπους που βρίσκονται σε ανάγκη. Σε κάθε περίπτωση δεν μπορούμε να τα προστατεύσουμε από τον κόσμο γύρω τους, μπορούμε όμως να μετριάσουμε το τραύμα επάνω τους.

Συντακτική Ομάδα

Aλεξίου Σοφία | Ψυχολόγος

Αποστολοπούλου Γλυκερία | Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας MSc

Κοτσαρίδου Σάντυ | Ψυχολόγος, Κέντρο Ημέρας "Ανέλιξη", Υπηρεσία Συμβουλευτικής Υποστήριξης

Επιμέλεια Βουλγαράκη Μαρία

Ψυχολόγος-Επιστ. Υπεύθυνη  Οικοτροφείου "Αίολο

Για την παροχή υπηρεσιών προκειμένου να υπάρχει αποτελεσματική ψυχοκοινωνική υποστήριξη εργαζομένων, στο δημόσιο και ιδιωτικό τομέα που βιώνουν εργασιακό άγχος – στρες, ως συνέπεια της πανδημίας Covid-19, προκηρύσσονται οι εξής θέσεις:

• 3 Ψυχολόγοι 
• 2 Κοινωνικοί Λειτουργοί
• 1 Ψυχίατρος 
• 1 Διοικητικός
• 1 Ανθρωπιστικών Επιστημών 

με τη διάρκεια της δράσης να ορίζεται στους έξι (6) μήνες με δυνατότητα ανανέωσης.

 Περισσότερες πληροφορίες  θα βρείτε στα ακόλουθα έντυπα:

1. Ανακοίνωση - Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος

2. Αίτηση-Υπεύθυνη Δήλωση 

Υποβολές αιτήσεων από  05/04 εως και 24/04/2022 στη σελίδα https://application.scag.gr/

«Κι έτσι το δημόσιο κακό έρχεται πια του καθενός την πόρτα να κτυπήσει. Να το κρατήσουν της αυλής οι ξώπορτες δεν έχουν την όρεξη. Πηδά πάνω απ’ τη μάντρα την ψηλή, κι έτσι κι αλλιώς σε βρίσκει, ακόμα κι αν φεύγοντας χώθηκες στο βαθύτερο μέρος του σπιτιού σου». (Σόλων 594 π.Χ.)

Σε περιόδους κρίσης, είτε εσωτερικής-προσωπικής, είτε εξωτερικής, το άτομο προσπαθεί να ανταπεξέλθει στις συνθήκες που του προκαλούν δυσάρεστα συναισθήματα. Μέσα από τις αντιξοότητες αναδεικνύεται η ικανότητα του να αντεπεξέρχεται στις δυσκολίες, στις κρίσεις. Η διεργασία, η ικανότητα, το αποτέλεσμα της επιτυχούς προσαρμογής παρά τις αντιξοότητες ή τους απειλητικούς παράγοντες ή συνθήκες που απειλούν την ψυχική ισορροπία του ατόμου (Garmezy, 1993) ονομάζεται ανθεκτικότητα.

Με άλλα λόγια ανθεκτικότητα είναι ικανότητα να ξεπερνάει κάποιος τις δυσκολίες, να διατηρεί την επάρκειά του παρά τις αντιξοότητες, να «αναρρώνει», να συνέρχεται από το τραύμα, να δίνει νέο νόημα στην ύπαρξη του, ακόμη και αναθεωρώντας δεδομένα και αξίες που μέχρι τότε θεωρούσε αναντικατάστατα.

Η ψυχική ανθεκτικότητα είναι ένα ανθρώπινο χαρακτηριστικό – δύσκολο να εκφραστεί με λόγια – που επιτρέπει σε μερικούς ανθρώπους όταν χτυπηθούν από τη ζωή, να επιστρέψουν τουλάχιστον τόσο δυνατοί όσο και πριν. Αντί να αφήνουν τις δυσκολίες ή την αποτυχία να τους καταβάλλουν και να αποστραγγίξουν την αποφασιστικότητά τους, βρίσκουν έναν τρόπο να ξεπεράσουν τον εαυτό τους και τη δύσκολη κατάσταση στην οποία βρίσκονται.

Όταν έχουμε ανθεκτικότητα, μπορούμε να αξιοποιήσουμε την εσωτερική μας  δύναμη ώστε να ανακάμψουμε από μια αποτυχία ή μία πρόκληση, όπως για παράδειγμα η απώλεια της εργασίας μας, κάποια ασθένεια, μια καταστροφή ή ο θάνατος ενός αγαπημένου προσώπου. Όταν δεν έχουμε ψυχική ανθεκτικότητα τα προβλήματα είναι εύκολο να μας καταβάλλουν, να αισθανθούμε ότι είμαστε θύματα μίας κατάστασης, να κατακλυστούμε από αρνητικά συναισθήματα ή να στραφούμε σε ανθυγιεινούς μηχανισμούς αντιμετώπισης, όπως για παράδειγμα η κατάχρηση ουσιών.

Η ανθεκτικότητα δεν αποτελεί μια μαγική λύση η οποία θα εξαφανίσει τα προβλήματα, αλλά μπορεί να μας δώσει την δυνατότητα να εξετάσουμε εναλλακτικές λύσεις, να μην ακυρώνουμε τη χαρά της ζωής και να διαχειριστούμε με πιο αποτελεσματικό τρόπο το στρες και το άγχος. Ωστόσο, η ψυχική ανθεκτικότητα δεν είναι κάτι με το οποίο γεννιόμαστε, αλλά αποτελεί επίκτητη ικανότητα. Μπορεί να ενισχυθεί, αν αναπτύξουμε μια σειρά από δεξιότητες και έτσι να διαχειριστούμε καλύτερα την κρίση.

Τι σημαίνει ΚΡΙΣΗ;

Η ελληνική ετυμολογία της έννοιας «κρίση» αναφέρεται στη ρίζα κρίν(j)ω δηλαδή «κόβω» «χωρίζω» και αργότερα «κοσκινίζω» και μεταφορικά «ζυγίζω προσεκτικά μιαν απόφαση». Η λέξη «κρίση» («περνάω κρίση») σημαίνει «δεν είμαι βέβαιος», «χάνω την εμπιστοσύνη μου στον εαυτό μου» (Λεξικό Μπαμπινιώτη, 1998).

Θα μπορούσαμε λοιπόν να πούμε πώς με τον όρο κρίση αναφερόμαστε σε μία οξεία κατάσταση, στην οποία αλλάζουν -σε σύντομο χρονικό διάστημα- τα έως εκείνη τη στιγμή δεδομένα, όπου ο έλεγχος είναι περιορισμένος και οι συμμετέχοντες σε αυτήν καλούνται σε σύντομο χρονικό διάστημα να αλλάξουν, να τροποποιήσουν τη συμπεριφορά τους.

Κατά τη διάρκειά της και αμέσως μετά οι συμμετέχοντες έχουν την ευκαιρία για μία αλλαγή. Η αλλαγή αυτή εξαρτάται – όπως μάλλον κάθε αλλαγή – από τις αποφάσεις, τις συμπεριφορές, τις πράξεις και την αλληλεπίδραση πολλών παραγόντων.

Αντιδράσεις  απέναντι στην κρίση -  Στάδια

Όταν ερχόμαστε αντιμέτωποι με αλλαγές, όλοι μας, βιώνουμε έντονες συναισθηματικές καταστάσεις. Η πρώτη αμυντική αντίδρασή μας είναι η άρνηση και εν συνεχεία ο θυμός. Σταδιακά, ακολουθεί η διαπραγμάτευση, η θλίψη και εν τέλει η αποδοχή.

1ο στάδιο - Άρνηση:

Οι διαφορετικές αντιδράσεις συνδέονται εν μέρη με το επίπεδο ενημέρωσης σχετικά με την κατάσταση, αλλά κυρίως με την ψυχολογική κατάσταση και την προσωπικότητα του καθενός.

2ο στάδιο - Θυμός:

Πολλές φορές, οι άνθρωποι «προτιμούν» να βιώσουν το συναίσθημα του θυμού, ένα συναίσθημα που έχει ενέργεια, και δίνει «δύναμη», διότι έτσι νιώθουν ζωντανοί, ενώ στην ουσία αυτό είναι μία ψευδής ζωντάνια προς αποφυγή των συναισθημάτων τους. Σε αυτό το στάδιο επίσης, οι άνθρωποι προσπαθούν να βρουν κάποιον για να του ρίξουν τις ευθύνες προκειμένου να απαλυνθεί το αίσθημα του θυμού

3ο στάδιο: Διαπραγμάτευση

Κάτω από την συνεχώς εντεινόμενη κοινωνική πίεση, οι θυμωμένες και αντιδραστικές φωνές άρχισαν να εξασθενούν και τελικά να συμμορφώνονται με τις οδηγίες (με ή χωρίς τη θέλησή τους). Η διαπραγμάτευση βρίσκει νικήτρια τη λογική και την ατομική ευθύνη απέναντι στο κοινωνικό σύνολο.

4ο στάδιο: Θλίψη

Σε αυτό το στάδιο ερχόμαστε σε επαφή με τα συναισθήματά μας, αυτό της στεναχώριας, του πόνου, της αβεβαιότητας καθώς και του φόβου. Τώρα είναι η στιγμή που ξεκινάει η πραγματική αναγνώριση και συνειδητοποίηση της σοβαρότητας της κατάστασης.

Όσο πιο σύντομα ξεφύγουμε από αυτές τις μοιραίες σκέψεις, τόσο πιο εύκολα θα καταφέρουμε να γίνουμε δημιουργικοί και να εκμεταλλευτούμε το χρόνο που απρόσμενα μας δίνεται με τον εαυτό μας και τους ανθρώπους που αγαπάμε.

5ο στάδιο: Αποδοχή

Θα αξιοποιήσεις αυτό το χρόνο θετικά, προκειμένου να προστατέψεις όχι μόνο την σωματική σου υγεία, αλλά και την ψυχική σου ανθεκτικότητα ή θα επιμείνεις στην ανώφελη αντίληψη μιας “κενής ομηρίας” που περιμένει την απελευθέρωση, δίχως να κάνει βήμα προόδου;

Σε κάθε κρίση, κάτι κρίνεται…

 Αυτήν την περίοδο μπορούμε να καταλάβουμε καλύτερα τι συμβαίνει, αν συνδέσουμε αυτό που συμβαίνει σε μας με ότι συμβαίνει έξω από εμάς, στην ευρύτερη κοινωνία.

Σε κάθε περίπτωση το «τι συμβαίνει έξω από εμάς» δεν μπορεί να αγνοηθεί για την κατανόηση του «τι συμβαίνει με εμάς» ειδικά όταν απειλείται η υγεία μας, η εργασία μας, οι σχέσεις μας με τους άλλους.

Η ιστορία μας διδάσκει πως ο άνθρωπος καταφέρνει ακόμη και στις πιο ακραίες συνθήκες να υπερβαίνει τη μοίρα του, να νικάει τις συνθήκες και αν επιβιώνει. (Cyrulnik, B, 2008) Η κρίση, το τραύμα που καλείται ο καθένας να αντιμετωπίσει (οι 2 λέξεις έχουν κοινή ρίζα : Τιτρώσκω= τείρω (tero) που σημαίνει «κόβω βαθιά» αλλά και «χωρίζω βίαια») γίνεται η ευκαιρία για ίαση, για μεγάλωμα, για ωρίμανση.

Η αντίδραση των ανθρώπων σε καταστάσεις κρίσης σύμφωνα με τον Ρ. Παπαδόπουλο μπορεί να έχει 3 διαφορετικές εκφάνσεις:

Η πρώτη είναι παρορμητική, αντανακλαστική αντίδραση. Είναι η πόλωση της σκέψης, είναι η ανάδειξη μιας ευαλωτότητας που οδηγεί στο «χαθήκαμε» «δεν υπάρχει μέλλον», απέναντι στην διατήρηση της ψυχραιμίας και στην κατανόηση του φαινομένου, στην ανθεκτικότητα που αναδεικνύεται ύστερα από κάθε τραυματικό γεγονός.

Η δεύτερη αντίδραση είναι η ταύτιση του εαυτού με το θύμα ακόμη και αν δεν υπάρχει ορατός κίνδυνος, γεγονός που οδηγεί στην απώλεια της ευελιξίας και της διαλλακτικότητας. Τα άτομα που θυματοποιούνται διαμορφώνουν μία ατμόσφαιρα ανημποριάς και παθητικοποίησης με αποτέλεσμα το φόβο, τη λύπη, το θυμό, και τις παγιωμένες αρνητικές ταμπέλες «είμαι άχρηστος/η».

Η τρίτη αντίδραση αφορά στην υπεραπλούστευση της σκέψης και των αντιλήψεων, στη μη δυνατότητα να σκεφτεί κανείς ολοκληρωμένα, συστεμικά. Αναφερόμαστε στην απειλή που προβάλλει έντονα σε αυτή την κρίση και η οποία περιγράφεται ως «το πάγωμα της σκέψης, η άμβλυνση του συναισθήματος, η αδυναμία στοχασμού και επαναστοχασμού πάνω στην απώλεια ή νέκρωση αλλιώς».

Συνέπειες της (σημερινής) κρίσης  στον ψυχισμό του ανθρώπου

Η εμφάνιση μιας άγνωστης ασθένειας, για την οποία δεν έχει βρεθεί ακόμη θεραπεία, η εξάπλωση της, οι απώλειες των ανθρωπίνων ζωών, τα περιοριστικά μέτρα για την προστασία μας, δημιουργούν πρωτόγνωρες συνθήκες. Ο άνθρωπος καλείται να προσαρμοστεί για να επιβιώσει, αγωνιά για τη ζωή τη δική του και των οικείων του, δυσκολεύεται να ζήσει το μέλλον, η αυριανή μέρα είναι αβέβαιη καθώς ο αριθμός των κρουσμάτων καθημερινά μεγαλώνει.

Κανείς δεν γνωρίζει τι πρόκειται να συμβεί, να ξέρει τι να κάνει ή πώς να σκεφθεί για αυτά που συμβαίνουν ή για εκείνα που πρόκειται να συμβούν. Η αγωνία και η ανασφάλεια της αυριανής μέρας κατακλύζει ακόμη και τις πιο ψύχραιμες φωνές. Η κρίση που βιώνουμε σήμερα αρχικά στην υγεία και στη συνέχεια στην οικονομία αγγίζει την ανθρώπινη ύπαρξη ως όλο.

Αναστέλλει τις βεβαιότητες, διακόπτει τους νοηματικούς αυτοματισμούς, τις αξίες, τα γνώριμα, μετατοπίζει τις σημασίες, αποπροσανατολίζει και πολύ συχνά τρομοκρατεί. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρει πως το επόμενο διάστημα ακόμη και άτομα που μέχρι σήμερα δεν είχαν αναπτύξει ψυχοπαθολογία θα αναπτύξουν νόσους που σχετίζονται με το stress.

Τα οφέλη της ψυχικής ανθεκτικότητας σε περίοδο κρίσεων

Τα άτομα με ανεπτυγμένη ψυχική ανθεκτικότητα  κατανοούν τις καταστάσεις που συμβαίνουν γύρω τους, ελέγχουν τις συναισθηματικές τους αντιδράσεις, αλλά γνωρίζουν και πώς να διαχειριστούν τη συμπεριφορά που εκδηλώνουν οι άνθρωποι γύρω τους.

Αίσθηση του ελέγχου

Τα άτομα με ψυχική ανθεκτικότητα τείνουν να έχουν ένα έντονο αίσθημα ελέγχου, καθώς συνειδητοποιούν ότι οι πράξεις επηρεάζουν το αποτέλεσμα και επομένως οι ενέργειές τους μπορεί να επηρεάσουν την έκβαση των καταστάσεων. Φυσικά, ορισμένοι παράγοντες βρίσκονται εκτός της σφαίρας «επιρροής» μας, ωστόσο κάνουμε καθημερινά επιλογές, τις οποίες είναι καλό να υλοποιούμε συνειδητά. Η ανθεκτικότητα σχετίζεται ακριβώς με την ανάληψη της ευθύνης για την έκβαση των καταστάσεων, αναγνωρίζοντας το βαθμό που επηρεάσαμε ή που θα μπορούσαμε να έχουμε επηρεάσει το αποτέλεσμα.

Ισχυρές δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων

Η ψυχική ανθεκτικότητα χαρίζει την απαραίτητη ψυχραιμία, βασικό συστατικό της ικανότητας επίλυσης προβλημάτων. Γι’ αυτό και σε μια περίοδο κρίσης τα άτομα με ψυχική ανθεκτικότητα μπορούν να βρουν τη λύση ενός ζητήματος αμέσως, δίχως να σπαταλούν πολύτιμο χρόνο ή να «χάνουν» λεπτομέρειες του ζητήματος. Είναι, λοιπόν, σε θέση να εξετάσουν ήρεμα και λογικά το εκάστοτε πρόβλημα και να σχεδιάσουν στη συνέχεια μια ασφαλή και αποτελεσματική λύση.

Ψυχική ανθεκτικότητα απέναντι στο στρες

Η ψυχική ανθεκτικότητα βοηθάει στην ενίσχυση της ψυχικής και σωματικής υγείας και ευεξίας και στην αναβάθμιση της ποιότητας ζωής. Η ενίσχυση της συντελεί στη θωράκιση του εαυτού , στη σωστή διαχείριση και τη μείωση του καθημερινού στρες.

Τρόποι –Στρατηγικές που οδηγούν στην ψυχική ανθεκτικότητα

1. Επενδύοντας στις σχέσεις µας.
Οι φίλοι µας, η οικογένειά µας, οι άνθρωποι που νοιάζονται για εµάς μπορούν να µας ακούσουν, να µας υποστηρίξουν και να µας βοηθήσουν. Το να μοιραζόμαστε τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις ανησυχίες µας μπορεί να είναι πολύ ανακουφιστικό.

2. Αντιμετωπίζοντας τις δυσκολίες που προκύπτουν, µε ψυχραιμία και ρεαλισμό και όχι σαν ανυπέρβλητα εμπόδια.
Δεν μπορούμε να ελέγξουμε ό, τι συμβαίνει έξω από εμάς. Μπορούμε, όμως, να δουλέψουμε τον τρόπο µε τον οποίο ερμηνεύουμε και διαχειριζόµαστε τα διάφορα γεγονότα της ζωής µας.

3. Αντιμετωπίζοντας την αλλαγή ως ένα αναπόσπαστο κοµµάτι της ζωής.
Συχνά, τα δεδομένα της ζωής µας ανατρέπονται λόγω διαφόρων γεγονότων. Είναι πιο βοηθητικό να εστιάζουµε στις καταστάσεις εκείνες τις οποίες μπορούμε να αλλάξουμε παρά σε εκείνες για τις οποίες δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα.

4. Θέτοντας ρεαλιστικούς στόχους και προσπαθώντας να τους επιτύχουμε.
Κάνοντας κάθε φορά μικρά βήματα και θέτοντας πιο προσιτούς στόχους, η προσπάθειά µας είναι πιθανότερο να στεφθεί µε επιτυχία χωρίς να ματαιωθούμε. Έτσι, θα νιώσουμε πιο σίγουροι για τον εαυτό µας και πιο δυνατοί για τη συνέχεια.

5. Προχωρώντας στην πράξη.
Το να προσπαθήσουμε να αγνοήσουμε τις δυσκολίες ή να στεκόμαστε παθητικά σε αυτές δεν βοηθά. Χρειάζεται να δείξουμε αποφασιστικότητα και να αναλάβουμε δράση. Μαγικές λύσεις, εξάλλου, δεν υπάρχουν.

6. Ανακαλύπτοντας τον εαυτό µας.
Μπορούμε να αξιοποιήσουµε κάθε εμπειρία ως ερέθισµα για να σκεφτούµε, να µάθουµε ή να αλλάξουµε κάτι.

7. «Χτίζοντας» µια θετική εικόνα του εαυτού µας.
Η θετική ανατροφοδότηση που δίνουµε στον εαυτό µας κάθε φορά που πετυχαίνουµε κάτι από όλα όσα αναφέρονται εδώ, ακόµα κι αν το θεωρούµε πολύ µικρής σηµασίας, είναι αυτή που θα µας τονώσει την αυτοπεποίθησή µας και θα µας βοηθήσει να αντιμετωπίσουμε τις όποιες δυσκολίες.

8. «Ανοίγοντας τον ευρυγώνιο φακό».
Είναι πολύ βοηθητικό να αξιολογούµε ακόµα και µια πολύ δύσκολη κατάσταση µέσα σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, λαµβάνοντας υπόψη µας όλους τους παράγοντες και διατηρώντας µια µμακροπρόθεσμη οπτική. Οι μονοσήμαντες ερμηνείες που συχνά δίνουµε πιθανώς διαστρεβλώνουν την πραγματικότητα και µας επιβαρύνουν συναισθηµατικά.

9. Διατηρώντας µια αισιόδοξη Ματιά.
Μόνο µε αυτόν τον τρόπο θα μπορούµε να περιµένουµε ότι θα µας συµβούν καλά πράγµατα. Είναι προτιµότερο να ονειρευόμαστε τι είναι αυτό που θέλουµε, παρά να ανησυχούμε για αυτό που μπορεί να µας συµβεί.

10.Φροντίζοντας τον εαυτό µας.
Μπορεί οι απαιτήσεις της καθημερινότητας µας και η οικονοµική µας κατάσταση να µην µας επιτρέπουν να κάνουµε αυτά που θα επιθυμούσαμε, όµως, αν σκεφτούμε θα διαπιστώσουμε ότι υπάρχουν άλλοι τρόποι για να φροντίσουµε τον εαυτό µας. Για παράδειγμα, κάποιες σωµατικές ή πνευματικές και καλλιτεχνικές δραστηριότητες που µας ευχαριστούν και µας χαλαρώνουν μπορεί να βοηθήσουν το σώμα και το νου µας να αντεπεξέλθει στις δυσκολίες.

11.Υιοθετώντας σωστή  στάση

Για να αυξήσουμε την ψυχική μας αντοχή, είναι σημαντικό να επαναπροσδιορίσουμε τον τρόπο που βλέπουμε τα πράγματα. Δυστυχώς οι δυσκολίες ή οι ατυχίες συμβαίνουν συχνά, γι’ αυτό είναι σημαντικό να αλλάξουμε τον τρόπο που τις αντιμετωπίζουμε και να τις δούμε ως ευκαιρίες βελτίωσης ή περαιτέρω ανάπτυξης. Είναι σημαντικό να υπενθυμίζουμε στον εαυτό μας ό, τι έχουμε καταφέρει να ξεπεράσουμε με επιτυχία άλλες δύσκολες στιγμές και να μη γινόμαστε ιδιαίτερα σκληροί ή επικριτικοί μαζί του.

12.Ενισχύοντας τη συναισθηματική συνειδητοποίηση

Η ψυχική αντοχή βασίζεται στη συναισθηματική συνειδητοποίηση, γεγονός που σημαίνει ότι είναι σημαντικό να είμαστε σε θέση να αντιληφθούμε τα συναισθήματά μας όπως και γιατί τα αισθανόμαστε. Ορισμένες φορές αισθανόμαστε συγκλονισμένοι με τα συναισθήματά μας, και αυτό μπορεί να μας φοβίσει και να μας «αφοπλίσει». Όταν γνωρίζουμε το λόγο που νιώθουμε ανήσυχοι, έχουμε ταυτόχρονα πολύτιμες πληροφορίες για τα βήματα που πρέπει να κάνουμε ώστε να επιλύσουμε την κατάσταση.

13.Διατηρώντας το χιούμορ

Το γέλιο αποτελεί το καλύτερο αντίδοτο στις δυσκολίες της καθημερινότητας, αφού όχι μόνο μειώνει σημαντικά τα επίπεδα στρες αλλά και συμβάλλει στην ανοσία του οργανισμού. Το γέλιο μάς συνδέει με τα άτομα γύρω μας. Η καλοσύνη όπως και τα χαμόγελα είναι μεταδοτικά και μπορούν να βελτιώσουν άμεσα όχι μόνο τη δική μας διάθεση αλλά και των ανθρώπων που μιλάμε στη δουλειά ή που συναντάμε στο δρόμο. Το χιούμορ μπορεί να μας βοηθήσει να δούμε τα πράγματα πιο χαλαρά και αισιόδοξα, καθιστώντας τα λιγότερα απειλητικά.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζει κανείς ποιες είναι οι θετικές του ιδιότητες που δεν χάθηκαν, ποιες είναι οι νέες δυνάμεις που ενεργοποιούνται από τις καινούριες εμπειρίες. Ο τρόπος που ο καθένας βιώνει την κρίση είναι που δημιουργεί το τραύμα και όχι αυτή καθ΄αυτή η κρίση.

Όταν το άτομο καταφέρει να βγει από το φαύλο κύκλο της θυματοποίησης και αναλάβει την ευθύνη του εαυτού του, όταν δεν κυριευτεί από την περιρρέουσα μιζέρια αλλά εμπιστευτεί τις δικές του αξίες και την προσωπική του διαδρομή, όταν δεν μείνει στη ματαίωση αλλά βρίσκει τρόπους να χαίρεται και να ελπίζει, κάνοντας τη δική του υπέρβαση. (Ρ. Παπαδόπουλος, 2011)

Η ανθεκτικότητα βέβαια δεν βασίζεται μόνο στις ικανότητες του ατόμου αλλά και στην αλληλεξάρτηση του ατόμου με το περιβάλλον του, στις σχέσεις που έχει αναπτύξει, στον τρόπο με τον οποίο έχει σχετισθεί και σχετίζεται με τους σημαντικούς άλλους στη ζωή του. Το περιβάλλον είναι αυτό που εξασφαλίζει την ισορροπία, επηρεάζει την ανάπτυξη του μυαλού μας, που επηρεάζει την συμπεριφορά μας και που με τη σειρά επηρεάζει το περιβάλλον. (r. Παπαδόπουλος 2011).

Στο σήμερα ο καθένας μας έχει να αναρωτηθεί ποιες δεξιότητες, ποιες αξίες, ποια δυναμικά, ποιες σχέσεις έχει να αναπτύξει και να αξιοποιήσει όχι για να επιβιώσει αλλά για να αντεπεξέλθει πιο λειτουργικός, πιο δημιουργικός, πιο ανθρώπινος.

Πως θα μάθει να εκφράζεται, να μοιράζεται, να δημιουργεί δεσμούς και σχέσεις εγγύτητας που θα προσφέρουν ασφάλεια και συνέχεια απέναντι στην αβεβαιότητα και το ανοίκειο. Πως θα απαντήσει ακόμη και σε βασικά υπαρξιακά ερωτήματα όπως είναι η μοναχικότητα, η απώλεια, η απουσία νοήματος στη ζωή, ο θάνατος.

Στη γενικευμένη αυτή αβεβαιότητα που βιώνουμε σήμερα, η οικογένεια όπως και η ομάδα και τα κοινωνικά δίκτυα, αποτελούν εκείνα τα ενδιάμεσα συστήματα, που παρεμβάλλονται ανάμεσα στο άτομο και το γεγονός της κρίσης, λειτουργούν ως ένα μεταβατικό πλαίσιο που απορροφά τους κραδασμούς, την αμφιβολία, την αγωνία, την τοξικότητα και λειτουργούν ως μεμβράνη, ως φίλτρο (Γουρνάς 2011).

Όλοι μας γνωρίζουμε ότι οι μέρες που διανύουμε είναι δύσκολες. Ο καθένας μας έχει να αναζητήσει τις αξίες, τα πιστεύω, τις κρυμμένες δυνατότητες, αλλά και τις πηγές στήριξης ανατρέχοντας σε προηγούμενες κρίσεις όπου τα έχει καταφέρει, να αναλάβει την προσωπική του ευθύνη να υπακούσει και να προσαρμοστεί στις οδηγίες όχι γιατί πρέπει αλλά γιατί αναλαμβάνω την ευθύνη του εαυτού μου σημαίνει είμαι ελεύθερος και δυνατός, είναι ο μοναδικός τρόπος να φροντίζει τον εαυτό του και τον συνάνθρωπο. Ας μην ξεχάσει κανείς αυτές τις ώρες, αυτές τις μέρες, τις αξίες της αλληλεγγύης, του σεβασμού, του ανθρωπισμού, της δέσμευσης, της δημιουργικότητας.

Στην περίοδο της κρίσης που διανύουμε σίγουρα ανατρέπονται ή και θα ανατραπούν στο μέλλον πολλά δεδομένα.  Το να καταφέρουμε να επιβιώσουμε μέσα σε αυτήν και να βγούμε  όσο πιο δυνατοί γίνεται αυτό είναι το ζητούμενο.

O πόνος μέσα στην κρίση είναι κοινός σε όλους τους ανθρώπους, αλλά ο τρόπος που τον βιώνουμε είναι μοναδικός (Γουρνάς, 2012). Η έκφραση του και η συναισθηματική του διαχείριση εξαρτώνται από τα στηρίγματα της ανθεκτικότητας που προσφέρει το κοινωνικό και το πολιτισμικό περιβάλλον (Cyrulink, 2010).

Εν κατά κλείδι ας μην ξεχνάμε πως για τον καθένα/μια μας μοναδική είναι μόνο η ζωή, την οποία οφείλουμε να υπερασπιζόμαστε με σοφία, σεβασμό, αξιοπρέπεια, δύναμη, δημιουργικότητα, ελευθερία.

Μαργαρίτα Στυλιανουδάκη

Ψυχολόγος-Επιστ.Υπεύθυνη του Οικοτροφείου Χανίων "Χαραυγή"

Επιμέλεια  Βουλγαράκη Μαρία

Ψυχολόγος-Επιστ. Υπεύθυνη του Οικοτροφείου Αττικής "Αίολος"

Στο παρακάτω πίνακα είναι διαθέσιμα τα οριστικά αποτελέσματα για την Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος υπ' αριθμ. ΚΜΗΡΑ 12/21 , για το έργο «Υποστήριξη & Ενίσχυση υπηρεσιών κινητής μονάδας ψυχικής υγείας» της Βόρειας Εύβοιας».

Πίνακας οριστικών αποτελεσμάτων